بررسی نکات ایمنی کارگاهی در برش و جابجایی تیرآهن

در هر کارگاه عمرانی، برش و جابجایی تیرآهن یکی از بخش هایی است که همیشه باید با بیشترین دقت انجام شود. وزن زیاد، طول بالا و نقش سازه ای تیرآهن باعث می شود کوچک ترین خطا در برش یا جابجایی این مقطع فولادی، منجر به خسارت یا آسیب انسانی شود. بسیاری از نیروهای اجرایی تجربه کرده اند که یک لرزش کوچک دستگاه، یک مهار اشتباه یا یک لحظه بی توجهی، می تواند یک عملیات ساده را به حادثه ای جدی تبدیل کند.

«اگر قصد خرید تیرآهن دارید، اولین قدم آگاهی از قیمت روز تیرآهن است. ما در آهن اینجا قیمت‌ها را به‌صورت لحظه‌ای، معتبر و شفاف در اختیار شما قرار داده‌ایم، بنابراین پیشنهاد می‌کنیم سری به صفحه قیمت تیرآهن بزنید.»

در این مقاله به بررسی نکات ایمنی کارگاهی در برش و جابجایی تیرآهن و هر آنچه که باید در این خصوص بدانید، می پردازیم، پس در ادامه با اهن اینجا همراه باشید.

نکات ایمنی در آماده سازی محل برش تیرآهن

آماده سازی محل برش تیرآهن یکی از مهم ترین مرحله های عملیات برش است؛ مرحله ای که اگر جدی گرفته نشود، تمام روند کار را تحت تاثیر قرار می دهد. شاید در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما واقعیت این است که بسیاری از خطاهای رایج در کارگاه ها دقیقا در همین نقطه اتفاق می افتد. برای مثال، یک تیرآهن که روی پایه نامتعادل قرار گرفته باشد یا محیطی که پر از ابزار پخش شده و کابل های رها شده باشد، می تواند یک برش ساده را به یک عملیات پرخطر تبدیل کند. تیرآهن به دلیل وزن بالا و نیاز به دقت زیاد در برش، به یک محیط کاملا ایمن، پاکسازی شده و استاندارد نیاز دارد. تجربه میدانی نشان داده زمانی که شرایط محیطی به صورت حرفه ای مهیا شود، نه تنها ایمنی افزایش پیدا می کند، بلکه دقت برش نیز بالاتر می رود و سرعت اجرای پروژه هم بهتر می شود.

آماده سازی محل کار

آماده سازی محیط، در واقع ایجاد همان شرایطی است که یک اپراتور حرفه ای نیاز دارد تا با تمرکز کافی کار کند. اولین و مهم ترین بخش این مرحله، تمیز و خشک بودن سطح کف است. وجود روغن، آب یا حتی لایه نازکی از گرد و غبار، می تواند باعث لغزش اپراتور، حرکت ناگهانی دستگاه یا از دست رفتن کنترل در لحظه حساس برش شود. در محیطی که جرقه، دما و صدای بالا وجود دارد، کوچک ترین لغزش ممکن است باعث برخورد صفحه برش با بدنه تیرآهن یا دست اپراتور شود.

قرارگیری صحیح تیرآهن روی پایه فلزی استاندارد یکی از مواردی است که نباید نسبت به آن ساده نگاه کرد. پایه باید کاملا هم سطح، مقاوم و بدون لق خوردن باشد. تیرآهن اگر حتی چند میلی متر حرکت کند، مسیر برش منحرف می شود و نتیجه آن کج بری یا ایجاد سطح ناهموار خواهد بود. این موضوع در تیرآهن های طولانی یا بال پهن حساس تر است، چون وزن و طول بیشتر باعث افزایش امکان نوسان و لرزش در هنگام برش می شود.

تهویه مناسب بخش دیگری از آماده سازی محسوب می شود. در زمان برش، حجم قابل توجهی از دود، گاز و ذرات داغ در محیط پخش می شود. اگر تهویه کافی وجود نداشته باشد، اپراتور مجبور است در فضای آلوده تر کار کند که این موضوع هم دید او را کاهش می دهد و هم باعث خستگی و کاهش تمرکز می شود. بسیاری از خطاهای کارگاهی به دلیل شرایط تنفسی نامناسب و کاهش دقت اپراتور در طول کار رخ داده است. تهویه مناسب نه فقط یک نکته رفاهی، بلکه یک شرط ایمنی محسوب می شود.

یکی از موارد مهم، مرتب بودن مسیر عبور و مرور است. کابل های برق، شیلنگ های دستگاه برش، تکه های فلزی باقی مانده از کارهای قبلی یا حتی ابزارهایی که روی زمین رها شده اند، می توانند در لحظه حرکت اپراتور یا حرکت دستگاه برش مشکل ایجاد کنند. یک پای گیر کرده به کابل، یک افتادن ناگهانی یا یک برخورد اتفاقی با تیرآهن داغ، در محیط کارگاهی با جرقه و صدا، ریسک بالایی دارد. به همین دلیل توصیه می شود تمام کابل ها و شیلنگ ها در کنار دیوار یا خارج از مسیر رفت و آمد جمع شوند.

مشخص کردن محدوده برش یکی دیگر از اصول ایمنی است که در کارگاه های استاندارد کاملا رعایت می شود. زمانی که افراد مختلف در محیط کارگاه در رفت و آمد هستند، خطر ورود ناگهانی یکی از آن ها به محدوده برش وجود دارد. این کار می تواند باعث برخورد با تیرآهن، دستگاه یا اپراتور شود. استفاده از نوار هشدار یا علامت مشخص کننده محدوده، کمک می کند فقط افراد مرتبط در این بخش حضور داشته باشند و تمرکز اپراتور هم حفظ شود.

در نهایت، یکی از نکات مهمی که همیشه در پروژه های حرفه ای رعایت می شود، ایجاد فضای روان و بدون استرس برای اپراتور است. اپراتوری که مجبور باشد در محیط شلوغ، پر سر و صدا، بی نظم یا محدود کار کند، حتی اگر مهارت زیادی داشته باشد، نمی تواند بهترین عملکرد را ارائه دهد. هر چقدر محیط منظم تر، خلوت تر و استانداردتر باشد، برش تمیزتر، دقیق تر و ایمن تر انجام می شود. یک محیط خوب، در واقع بخش مهمی از کیفیت نهایی کار است؛ چیزی که در نگاه اول دیده نمی شود، اما نتیجه آن در کیفیت برش تیرآهن کاملا مشخص خواهد بود.

اصول برش و سوراخ کاری تیرآهن

در پروژه‌های عمرانی و صنعتی، تیرآهن یکی از اساسی‌ترین اجزای سازه‌های فولادی محسوب می‌شود که وظیفه‌ی اصلی آن تحمل بارهای سنگین و انتقال نیروها به ستون‌هاست، اما پیش از نصب و اجرا، این مقاطع باید بر اساس نقشه‌های مهندسی دقیق، عملیات برش و سوراخ کاری تیرآهن را پشت سر بگذارند، در این مقاله به اصول برش و سوراخ کاری تیرآهن می پردازیم:

بیشتر بخوانید

ایمنی فردی هنگام برش تیرآهن

زمانی که عملیات برش آغاز می شود، اپراتور در نزدیک ترین فاصله با جرقه ها، حرارت بالا، صدای شدید و براده های داغ قرار می گیرد. به همین دلیل بخش ایمنی فردی یکی از مهم ترین بخش های فرایند برش است. بسیاری از اپراتورهای باتجربه اعتراف می کنند که حتی یک لحظه غفلت یا استفاده نکردن از تجهیزات مناسب، تجربه های تلخی مثل سوختگی، آسیب چشمی یا بریدگی برایشان ایجاد کرده است. این بخش دقیقا برای همین نوشته شده؛ تا جلوی همان اشتباه های تکراری گرفته شود. هدف این است که اپراتور در زمان برش تیرآهن، در امن ترین وضعیت ممکن کار کند و هیچ عامل بیرونی دقت او را مختل نکند.

تجهیزات ایمنی ضروری

ایمنی فردی یعنی استفاده از تجهیزاتی که بتوانند اپراتور را در برابر خطرات مستقیم برش محافظت کنند. این تجهیزات نه برای زیبایی، بلکه برای محافظت واقعی از جان و سلامتی نیروها هستند:

• عینک ایمنی یا شیلد محافظ
  جرقه های ناشی از برش، سرعت بسیار بالایی دارند و برخورد کوچک ترین براده داغ با چشم می تواند آسیب جدی ایجاد کند. استفاده از عینک ایمنی استاندارد یا شیلد محافظ باعث می شود چشم ها در برابر پرتاب جرقه ها، دود و ذرات ریز محافظت شوند. این بخش مهم ترین قسمت تجهیزات اپراتور است و نبود آن عملا برش را پرخطر می کند.
• دستکش نسوز و مقاوم در برابر حرارت
  در زمان برش، بدنه تیرآهن به شدت داغ می شود و تماس با آن حتی برای یک ثانیه می تواند سوختگی ایجاد کند. دستکش نسوز کمک می کند اپراتور بتواند بدون نگرانی از سوختگی حرارتی، قطعات را جابجا یا صفحه برش را تنظیم کند. دستکش های معمولی در برابر حرارت مقاومت کافی ندارند و استفاده از آنها اشتباه رایج و خطرناک است.
• کفش ایمنی مقاوم در برابر ضربه
  در محیط کارگاهی احتمال سقوط ابزار، قطعات کوچک یا حتی بخشی از تیرآهن وجود دارد. کفش ایمنی با پنجه فولادی از پا در برابر ضربه محافظت می کند و جلوی آسیب های شدیدی مانند له شدگی یا بریدگی را می گیرد. اپراتور باید بتواند بدون نگرانی از آسیب دیدن پا، در محدوده برش حرکت کند.
• گوشی محافظ صدا برای کاهش نویز دستگاه
  صدای دستگاه برش چیزی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. صداهای بلند و پیوسته می توانند باعث خستگی ذهنی، سردرد و کاهش تمرکز شوند. گوشی محافظ صدا کمک می کند اپراتور بتواند در شرایط بهتر و بدون فشار ذهنی کار کند و تمرکز او روی خط برش تیرآهن باقی بماند.
• لباس کار ضخیم و بدون الیاف اشتعال زا
  لباس کار باید مقاومت کافی در برابر جرقه ها و حرارت داشته باشد. الیاف اشتعال زا هنگام برخورد با جرقه ها سریعا آتش می گیرند و حادثه ایجاد می کنند. لباس مناسب، علاوه بر محافظت از بدن، باعث می شود اپراتور در برابر ریزش براده های داغ نیز ایمن باشد.
• ماسک تنفسی یا فیلتر دار در محیط های کم تهویه
  اگر تهویه محیط خوب نباشد، دود حاصل از برش می تواند باعث سرفه، تنگی نفس یا کاهش تمرکز شود. ماسک استاندارد باعث می شود اپراتور هوای بهتر و پاک تری تنفس کند. این موضوع به خصوص در فضاهای بسته یا پروژه هایی که برش های متعدد انجام می شود، اهمیت بیشتری دارد.
• کلاه ایمنی برای محافظت از سر در محیط های شلوغ
  در بسیاری از کارگاه ها، عملیات برش در کنار فعالیت های دیگر انجام می شود. وجود ابزارهای آویزان، حرکت جرثقیل، یا سقوط اشیا می تواند برای سر خطرناک باشد. استفاده از کلاه ایمنی، سطح ایمنی اپراتور را به شکل قابل توجهی افزایش می دهد.

ایمنی فردی یعنی اپراتور در بالاترین سطح محافظت قرار بگیرد و بتواند بدون استرس، با تمرکز کامل و در شرایط پایدار کار کند. وقتی اپراتور احساس امنیت کند، خط برش را دقیق تر دنبال می کند، سرعت کار بیشتر می شود و احتمال خطای انسانی به حداقل می رسد. این همان چیزی است که در پروژه های حرفه ای همیشه رعایت می شود.

نکات ایمنی در جابجایی تیرآهن پس از برش

جابجایی تیرآهن بعد از برش، مرحله ای است که بسیاری از نیروهای اجرایی کمتر به خطرات آن توجه می کنند. چون تصور می شود مهم ترین بخش یعنی برش تیرآهن انجام شده است. اما در واقعیت، بیشترین حوادث کارگاهی، درست در همین مرحله رخ می دهد؛ زمانی که تیرآهن هنوز داغ، سنگین، نامتعادل و دارای لبه های تیز است. علاوه بر خطرات انسانی، کوچک ترین ضربه، برخورد یا مهار اشتباه می تواند باعث تابیدگی، لهیدگی یا آسیب سازه ای تیرآهن شود. بنابراین رعایت نکات زیر نه فقط توصیه، بلکه یک الزام حرفه ای است:

1. استفاده از تجهیزات مناسب برای حمل تیرآهن
   جابجایی تیرآهن پس از برش باید فقط با تجهیزات استاندارد انجام شود؛ نه نیروی انسانی. استفاده از جرثقیل سقفی، لیفتراک، تاور یا جرثقیل بازویی باعث می شود وزن تیرآهن کاملا کنترل شود. حمل دستی یا نیمه دستی، حتی برای تیرهای کوتاه، خطرناک است چون تیرآهن هم داغ است و هم مرکز ثقل آن بعد از برش تغییر کرده. تجهیزات مکانیزه کمک می کنند تیر بدون نوسان، یکنواخت و با مسیر قابل پیش بینی حرکت کند.
2. مهار تیرآهن با اسلینگ سالم و دارای ظرفیت بار مجاز
   یکی از مهم ترین دلایل سقوط بار، استفاده از اسلینگ های فرسوده یا بیش از حد کشیده شده است. اسلینگ مناسب باید بدون پارگی، خوردگی، گره خوردگی، بریدگی یا فرسایش الیاف باشد. همچنین ظرفیت بار آن باید متناسب با وزن تیرآهن انتخاب شود. در پروژه های بزرگ دیده شده که استفاده از اسلینگ نامناسب نه تنها باعث سقوط تیر شده، بلکه منجر به آسیب جدی به تیرآهن و نیروهای کارگاه شده است.
3. استفاده از قلاب های قفل دار برای جلوگیری از رها شدن بار
   قلاب های معمولی در هنگام تغییر زاویه تیر یا نوسان جرثقیل ممکن است باز شوند. قلاب های قفل دار به طور کامل دهانه اتصال را می بندند و اجازه رها شدن بار را نمی دهند. این موضوع مخصوصا در تیرآهن های بلند، که نوسان بیشتری دارند، اهمیت حیاتی دارد. قلاب قفل دار همچنین باعث افزایش اطمینان اپراتور می شود، چون بار به شکل ایمن مهار شده است.
4. رعایت فاصله ایمن توسط نیروهای حاضر در محیط
   هیچ نیرویی نباید زیر بار، کنار بار یا در مسیر حرکت تیرآهن قرار بگیرد. حتی یک نوسان کوچک تیرآهن می تواند با شدت بالا به نیرو برخورد کند. نیروها باید همیشه در فاصله استاندارد بایستند و فقط فردی که مسئول هدایت است در نزدیکی مسیر حرکت قرار گیرد. این مورد در کارگاه های شلوغ بسیار اهمیت دارد، چون رفت و آمد ناخواسته نیروها می تواند حادثه ایجاد کند.
5. استفاده از مهار دو طرفه برای جلوگیری از چرخش ناگهانی تیرآهن
   بعد از برش، وزن تیرآهن متقارن نیست و این عدم تعادل باعث می شود تیر تمایل به چرخش حول محور خود داشته باشد. اگر فقط از یک اسلینگ استفاده شود، تیر هنگام بلند شدن شروع به دوران می کند و کنترل آن سخت می شود. استفاده از دو اسلینگ در دو نقطه مناسب باعث می شود تیر کاملا تعادل داشته باشد، چرخش کنترل شود و مسیر حرکت دقیق باقی بماند.
6. کنترل دمای تیرآهن قبل از جابجایی
   تیرآهن پس از برش، به ویژه در محل برش خورده، دمای بسیار بالایی دارد. تماس دست یا حتی برخورد لباس می تواند باعث سوختگی شدید شود. نیروها نباید تصور کنند چند دقیقه فاصله گرفتن از برش کافی است. در تیرآهن های بال پهن، دمای داخلی دیرتر پایین می آید. استفاده از ابزارهای مناسب مثل انبر مخصوص یا گیره صنعتی برای جابجایی ضروری است.
7. تثبیت محل فرود تیرآهن در مقصد پیش از شروع جابجایی
   قبل از اینکه تیر بالا برده شود، باید محل قرارگیری آن از قبل آماده شده باشد. وجود سنگ، ابزار، ناهمواری یا نبود تکیه گاه کافی باعث می شود تیر هنگام فرود لغزش، چرخش یا سقوط داشته باشد. محل فرود باید همسطح باشد و پایه فلزی ثابت از قبل در آن قرار گرفته باشد تا تیر بدون حرکت اضافی روی آن بنشیند.
8. هماهنگی کامل بین اپراتور و نیروهای هدایت زمینی
   جابجایی تیرآهن یک کار کاملا تیمی است. اپراتور جرثقیل باید به صورت کامل به علامت ها، اشاره ها و فرمان های نیروهای زمینی اعتماد کند. فرمان های ناواضح یا چند صدای همزمان می تواند باعث حرکت اشتباه تیر شود. استفاده از اشاره های استاندارد، کوتاه، واضح و تکراری بسیار مهم است. هر حرکت جرثقیل باید آرام، هماهنگ و با اعلام قبلی انجام شود.
9. هدایت تیرآهن با طناب راهنما برای جلوگیری از نوسان
   در بسیاری از پروژه ها از طناب های راهنما استفاده می شود تا نوسان تیر کنترل شود. وقتی تیر در هوا حرکت می کند، جریان هوا، تغییر زاویه یا توقف ناگهانی می تواند باعث نوسان آن شود. یک یا دو نیرو باید با استفاده از طناب های مخصوص، تیر را از فاصله ایمن هدایت کنند تا مسیر حرکت صاف و قابل کنترل باشد.
10. پرهیز از برخورد تیرآهن با زمین، دیوار یا تجهیزات اطراف
    تیرآهن هنگام حرکت نباید با هیچ سطح سختی برخورد کند. این برخوردها باعث لب پر شدن، خم شدن یا آسیب موضعی تیر می شود. همچنین ممکن است تعادل بار را بر هم بزند و باعث لغزش یا سقوط شود. اپراتور باید مسیر حرکت را طوری انتخاب کند که هیچ مانعی در مسیر نباشد.

جابجایی تیرآهن پس از برش، اگر به شکل صحیح، کنترل شده و با رعایت اصول فوق انجام شود، کاملا ایمن و بدون حادثه خواهد بود. هر کدام از این مراحل در پروژه های واقعی بارها به عنوان عامل نجات دهنده ایمنی نیروها عمل کرده اند و کیفیت عملیات را افزایش داده اند.

تیرآهن چیست و چه نقش در سازه ها دارد؟

تیرآهن به عنوان مقطع فولادی اصلی در اسکلت فلزی شناخته می شود و وظیفه انتقال بارهای خمشی و برشی از تیرهای فرعی به تیرهای اصلی و نهایتا ستون و فونداسیون را بر عهده دارد، در این مقاله به تیرآهن، انواع آن، مشخصات فنی و ویژگی های مهم آن می پردازیم:

بیشتر بخوانید

ایمنی در انبارش تیرآهن پس از جابجایی

انبارش تیرآهن پس از جابجایی مرحله ای است که تاثیر مستقیم روی سلامت فیزیکی تیرآهن، ایمنی نیروهای کارگاه و کیفیت نهایی سازه دارد. اگر تیرآهن به شکل اصولی در محل انبار چیده نشود، احتمال لغزش، خمیدگی، لهیدگی، تماس ناخواسته، فشار نقطه ای و حتی ایجاد حوادث کارگاهی بسیار بالا می رود. خیلی از پروژه ها زمانی با مشکل مواجه می شوند که تیرآهن ها پس از جابجایی، بدون نظم و بدون رعایت استانداردهای ایمنی روی هم قرار گرفته اند. همین موضوع باعث شده که در زمان نصب، تیرها دچار تابیدگی، عدم هم سطحی یا لهیدگی در بال یا جان باشند. بنابراین انبارش اصولی تیرآهن یک بخش کاملا فنی و حیاتی است که باید جدی گرفته شود.

در اولین مرحله، محل انبار باید کاملا آماده، صاف، خشک و بدون شیب باشد. وجود ناهمواری یا شیب کوچک می تواند موجب حرکت ناگهانی تیرآهن یا لغزش دسته ها روی یکدیگر شود. همچنین سطح انبار نباید دارای سنگ، ضایعات فلزی یا لبه های تیز باشد، زیرا این موارد باعث خراشیدگی یا آسیب به سطح تیرآهن خواهند شد. یک سطح کاملا مسطح و تمیز در واقع پایه ایمن تمام مراحل بعدی است.

تیرآهن باید روی پایه های فلزی همسطح و مقاوم قرار گیرد. این پایه ها از ایجاد فشار نقطه ای جلوگیری می کنند و باعث می شوند تیر در مسیر طولی خود هیچ خمشدگی ناخواسته ای پیدا نکند. در انبارهای استاندارد، از پایه هایی استفاده می شود که فاصله آنها به گونه ای تنظیم شده تا وزن تیرآهن روی چند نقطه تقسیم شود و فشار فقط روی یک نقطه متمرکز نباشد. این موضوع مخصوصا در تیرهای سنگین و طولانی اهمیت بیشتری دارد.

یکی از مهم ترین نکات، چیدن تیرآهن های سنگین تر در لایه های پایین و تیرهای سبک تر در لایه های بالا است. این کار از وارد شدن فشار بیش از حد به تیرهای ظریف تر جلوگیری می کند. اگر تیرهای سنگین روی تیرهای سبک قرار بگیرند، وزن زیاد باعث گود شدگی، تغییر شکل یا فشار موضعی در تیرهای زیرین می شود. تفکیک وزنی در انبارش، یکی از اصول مهم ایمنی و نگهداری مقاطع فولادی است.

نکته مهم دیگر، رعایت فاصله مناسب بین دسته های تیرآهن است. فاصله باید به گونه ای باشد که لیفتراک یا جرثقیل بتواند بدون ایجاد برخورد یا فشار اضافه، به راحتی بین دسته ها حرکت کند. فاصله کم بین دسته ها، احتمال برخورد تیرآهن با جرثقیل یا تجهیزات کارگاهی را بالا می برد و در پروژه های واقعی مشاهده شده که این برخوردها باعث لب پر شدن یا تغییر شکل لبه تیرآهن شده اند.

مهار جانبی تیرآهن ها نیز اهمیت دارد. اگر تیرآهن روی هم قرار گیرد اما مهار جانبی مناسب نداشته باشد، در اثر کوچک ترین ضربه، بارگیری اشتباه یا تکان ناشی از حرکت ماشین آلات، احتمال لغزش یا سقوط دسته تیرآهن وجود دارد. مهار جانبی با استفاده از گوه فلزی یا بلوک های مقاوم انجام می شود و تضمین می کند که دسته تیر حتی در صورت فشار جانبی، در جای خود ثابت بماند.

یکی از مواردی که معمولا نادیده گرفته می شود، جلوگیری از تماس لبه های تیز تیرآهن ها با یکدیگر است. وقتی تیرآهن ها بدون فاصله یا بدون جداکننده روی هم قرار بگیرند، در اثر وزن یا حرکت، لبه های تیز باعث خوردگی، گودشدگی یا خراشیدگی یکدیگر می شوند. استفاده از جداکننده های چوبی یا لاستیکی بین لایه ها، مانع این اتفاق می شود و در حفظ ظاهر و کیفیت تیرآهن تاثیر مستقیم دارد.

انبارش اصولی تیرآهن فقط یک کار سازمانی یا ظاهری نیست؛ بلکه یک فرآیند کاملا مهندسی شده است که تاثیر مستقیم بر عملکرد سازه، سرعت اجرای پروژه، ایمنی نیروها و حتی هزینه های جانبی دارد. تیرآهنی که به درستی انبار شده باشد، هم سالم می ماند، هم تغییر شکل نمی دهد، هم در زمان جابجایی مجدد با مشکل روبه رو نمی شود و هم در زمان نصب بهترین عملکرد را ارائه خواهد داد.

نکات مهم برای جلوگیری از آسیب به تیرآهن هنگام برش و جابجایی

در مراحل برش و جابجایی، تیرآهن در آسیب پذیرترین حالت خود قرار دارد. از یک طرف، حرارت بالا، تنش موضعی، ضربه، فشار نامتقارن و تماس با سطوح تیز می توانند باعث تغییر شکل آن شوند. از طرف دیگر، هر آسیب کوچک مثل لب پر شدن، لهیدگی یا تابیدگی می تواند در زمان نصب مشکل ایجاد کند و حتی عملکرد نهایی سازه را تحت تاثیر قرار دهد. رعایت نکات زیر برای جلوگیری از این آسیب ها ضروری است و نتیجه آن هم حفظ کیفیت سازه و هم کاهش هزینه های اصلاحی خواهد بود.

• علامت گذاری دقیق روی محل برش برای جلوگیری از خطای عملیاتی
  قبل از برش، محل دقیق باید با گچ صنعتی، ماژیک ضد پاک شدن یا خط کش فلزی مشخص شود. زمانی که خط برش واضح نباشد، اپراتور مجبور می شود در زمان برش تصمیم گیری لحظه ای کند و همین تصمیم های سریع، باعث کج بری، لب پرشدگی در بال تیرآهن، ایجاد خطوط زاویه دار یا افزایش تنش در جان تیر می شود. علامت گذاری دقیق، اپراتور را از حدس زدن بی نیاز می کند و کیفیت نهایی سطح برش را بسیار بالا می برد.
• پرهیز از فشار ناگهانی صفحه برش روی تیرآهن برای جلوگیری از تنش موضعی
  در شروع برش، صفحه نباید با فشار ناگهانی روی تیرآهن قرار گیرد. این کار علاوه بر ایجاد حرارت ناگهانی، باعث تحریف شکل مقطع، لب پر شدن بال یا ایجاد شیارهای ناخواسته می شود. صفحه برش باید آرام و ثابت روی خط مشخص شده قرار گیرد و دستگاه باید اجازه داشته باشد با سرعت یکنواخت و بدون فشار اضافی، عملیات را انجام دهد. فشار بیش از حد و نوسانی، دشمن اصلی یک برش صاف و دقیق است.
• جلوگیری از خنک کردن ناگهانی تیرآهن داغ برای پیشگیری از تابیدگی حرارتی
  یکی از رایج ترین آسیب ها زمانی ایجاد می شود که تیرآهن پس از برش هنوز داغ است و به صورت نادرست با آب یا زمین سرد تماس پیدا می کند. این شوک حرارتی باعث تابیدگی موضعی، تغییر شکل خطی، ایجاد خمش نامنظم در بال یا کاهش مقاومت مقطع می شود. تیرآهن باید به شکل طبیعی و تدریجی خنک شود تا دما در تمام سطح به صورت یکنواخت کاهش یابد.
• جلوگیری از برخورد تیرآهن با زمین یا سطوح سخت در زمان جابجایی
  در زمان انتقال، کوچک ترین تماس تیرآهن با زمین، لبه های فلزی، گوشه سکوها یا تجهیزات اطراف، باعث لب پر شدن، خش افتادن، کاهش کیفیت سطحی یا لهیدگی موضعی می شود. این آسیب ها شاید در نگاه اول کوچک به نظر برسند، اما در زمان نصب باعث عدم هم سطحی، مشکل در اتصالات و کاهش کیفیت کلی سازه خواهند شد. مسیر حرکت باید از قبل تمیز، خالی و استاندارد باشد.
• استفاده از اسلینگ با عرض کافی و مهار صحیح برای جلوگیری از تغییر شکل در نقطه مهار
  اسلینگ نامناسب می تواند باعث ایجاد فشار نقطه ای روی تیرآهن شود. اگر اسلینگ باریک باشد یا در نقطه اشتباه بسته شود، وزن تیرآهن باعث می شود آن قسمت گود، فشرده یا له شود. استفاده از اسلینگ پهن و سالم، توزیع یکنواخت نیرو را تضمین می کند و احتمال آسیب در محل مهار را به حداقل می رساند.
• پرهیز از مهار تیرآهن از نقاط انتهایی برای جلوگیری از چرخش ناگهانی
  مهار تیرآهن از نقاط نزدیک به سر تیر باعث عدم تعادل وزن، تاب خوردن شدید و خطر برخورد با محیط می شود. همچنین چرخش ناگهانی تیر در هوا می تواند باعث ایجاد تنش در بال یا جان شود و حتی به ساختار داخلی تیر آسیب وارد کند. بهترین روش، مهار تیرآهن از دو نقطه میانی است تا وزن به طور یکنواخت توزیع شود.
• استفاده از دو اسلینگ برای جلوگیری از دوران و نوسان تیرآهن در هوا
  وقتی تیر با یک اسلینگ جابجا می شود، تمایل طبیعی آن دوران در محور طولی است. این دوران می تواند باعث برخورد تیر با اطراف یا نیروها شود و همچنین باعث ایجاد تنش پیچشی روی تیرآهن شود. استفاده از دو اسلینگ علاوه بر جلوگیری از چرخش، تیر را پایدار تر نگه می دارد و احتمال ایجاد تنش های ناخواسته را کاهش می دهد.
• تثبیت محل فرود و استفاده از پایه های همسطح برای جلوگیری از لهیدگی
  تیرآهن هنگام فرود اگر روی یک پایه نامتقارن، لبه تیز یا سطح ناصاف قرار بگیرد، وزن تیر در همان لحظه باعث لهیدگی موضعی، گود شدگی یا فشار نقطه ای روی بال یا جان تیر می شود. پایه ها باید همسطح، صاف و مقاوم باشند. فرود آرام تیرآهن بر روی پایه استاندارد، سلامت تیر را تضمین می کند.
• هدایت کنترل شده تیرآهن با طناب راهنما جهت جلوگیری از برخورد و نوسان
  در عملیات جابجایی، استفاده از طناب های مخصوص کمک می کند تیر در مسیر دقیق حرکت کند و نوسان های ناگهانی کاهش یابد. نوسان های کوچک نیز می توانند باعث ایجاد تنش، ضربه به محیط اطراف، تابیدگی یا فشار روی بال تیر شوند. کنترل نوسان در پروژه های حرفه ای، یکی از مهم ترین عوامل حفظ سلامت تیرآهن است.
• انبارش اصولی و جلوگیری از فشار نقطه ای تیرآهن های دیگر
  اگر تیرآهن ها بدون فاصله، بدون مهار جانبی یا روی هم انباشته شوند، وزن تیرهای فوقانی باعث فشار نقطه ای، خمیدگی، تغییر شکل جان یا لب پر شدن تیرهای زیرین می شود. انبارش استاندارد یعنی قرار دادن تیرها روی پایه های همسطح، استفاده از جداکننده و مهار جانبی برای جلوگیری از لغزش و تماس مستقیم.

این نکات در پروژه های اجرایی واقعی بارها ثابت کرده اند که رعایت آنها نه تنها کیفیت تیرآهن را حفظ می کند، بلکه سرعت اجرا، ایمنی نیروها و کیفیت نهایی سازه را نیز به شکل چشمگیری افزایش می دهد.

اجزای تشکیل دهنده تیرآهن

تیرآهن از مهم‌ترین و پرکاربردترین مقاطع فولادی در ساخت سازه‌های فلزی است که وظیفه انتقال بارهای خمشی و برشی را بر عهده دارد، شناخت دقیق اجزای تشکیل دهنده تیرآهن و آگاهی از نحوه نام‌گذاری استاندارد آن، برای مهندسان عمران، مجریان پروژه‌ها و خریداران فولاد اهمیت زیادی دارد، در این مقاله به اجزای تشکیل دهنده تیرآهن می پردازیم:

بیشتر بخوانید

جمع بندی

رعایت نکات ایمنی کارگاهی در برش و جابجایی تیرآهن، نه فقط برای جلوگیری از حوادث، بلکه برای حفظ کیفیت و سلامت مقطع نیز اهمیت زیادی دارد. اجرای اصول ساده اما دقیق، روند کار را سریع تر، ایمن تر و حرفه ای تر می کند.

برای داشتن خریدی آگاهانه و انتخاب مقطع فولادی متناسب با نیاز پروژه، بهره‌مندی از مشاوره تخصصی امری ضروری است، کارشناسان مجرب و حرفه‌ای ما در آهن اینجا با تسلط کامل بر بازار آهن و شناخت دقیق نیازهای فنی، آماده‌اند تا مشاوره‌ای سودمند و کاربردی به شما ارائه دهند. این مشاوره به شما کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتر، انتخابی دقیق‌تر و اقتصادی‌تر داشته باشید.