شوک عجیب به بازار فولاد، افزایش 11 درصدی قیمت آهن!

بازار فولاد ایران این روزها به نقطه ای رسیده که دیگر نمی شود اتفاقاتش را صرفا نوسان قیمت نامید. حذف ارز ترجیحی و جایگزینی آن با دلار تجاری فقط یک تغییر ساده در فرمول های اداری نبود؛ این تصمیم، عملا قیمت گذاری آهن آلات را وارد یک مسیر جدید کرد. همان ابتدای کار، وقتی قیمت پایه شمش فولادی در بورس کالا با رشد 11 درصدی بالا رفت، خیلی ها در بازار فهمیدند که این بار ماجرا مثل موج های کوتاه مدت نیست. چون وقتی شمش تکان می خورد، دیر یا زود کل بازار تکان می خورد؛ از قیمت میلگرد و تیرآهن گرفته تا ورق فولادی و بقیه مقاطع.

طبق آمار رسمی بورس کالای ایران، این رشد بیش از 11 درصدی به شکل ناگهانی و پر سر و صدا اتفاق افتاد، اما اثرش خیلی آرام و خزنده تر وارد بازار آزاد شد و خودش را در قیمت ها نشان داد. فعالان بازار می گویند وقتی پایه قیمت ها جابجا می شود، دیگر بحث فقط چند تومان بالا و پایین نیست؛ بحث این است که کف قیمت تغییر می کند و معامله گر، پروژه دار و حتی خریدار خرد باید با یک واقعیت تازه کنار بیاید.

در همین فضا، صحبت های کارشناسی هم بیشتر شد. تحلیل رایج این است که با حذف ارز ترجیحی، قیمت فولاد مستقیم به نرخ دلار تجاری گره خورده و این یعنی بازار از این به بعد حساس تر از قبل به خبرهای ارزی واکنش نشان می دهد. هر تکان در نرخ ارز، می تواند خودش را در قیمت آهن نشان دهد و همین موضوع، انتظار برای ثبات کوتاه مدت را سخت تر می کند. نتیجه اش هم مشخص است: بازار سریع تر تصمیم می گیرد، محتاط تر خرید می کند و فاصله بین خبر و تغییر قیمت، کوتاه تر می شود.

یکی از کارشناسان بازار فولاد در تحلیل این اتفاق می گوید:

نکته کلیدی اینجاست که روند معاملات نشان می دهد این افزایش قیمت، از جنس هیجان مقطعی نیست. وقتی هم حجم معاملات، هم رفتار تولیدکننده ها و هم واکنش بازار آزاد را کنار هم می گذاریم، مشخص می شود فولاد وارد یک بازتعریف قیمتی شده است. یعنی فقط عددها بالا نرفته اند، بلکه منطق شکل گیری قیمت هم تغییر کرده و بازار دارد خودش را با یک شرایط تازه تنظیم می کند.

از نگاه و زاویه ای دیگر، این اتفاق اگر ادامه پیدا کند، می تواند آغاز دوره ای باشد که در آن بازار آهن بیش از هر زمان دیگر تحت تاثیر سیاست های ارزی و پولی قرار می گیرد. موضوعی که فقط برای تولیدکننده و فروشنده مهم نیست؛ سازنده ها، سرمایه گذارها و حتی مصرف کننده نهایی هم مستقیم با پیامدهایش درگیر می شوند. چون وقتی آهن گران می شود، اثرش فقط روی فاکتور آهن نمی ماند؛ به هزینه ساخت و ساز می رسد، روی قیمت مسکن اثر می گذارد و در نهایت، به زندگی روزمره مردم منتقل می شود.

در این راهنما، به بررسی موضوع حذف ارز ترجیحی از بازار آهن آلات، عوامل تاثیر گذار بر افزایش 11 درصدی قیمت آهن، آینده بازار فولاد با وجود این افزایش قیمت و تاثیر افزایش 11 درصدی قیمت آهن و فولاد بر صنایع و مسکن می پردازیم، پس در ادامه با اهن اینجا همراه باشید.

حذف ارز ترجیحی

در نگاه اول، حذف ارز ترجیحی با عنوان شفاف سازی اقتصادی و کاهش رانت ارزی مطرح شد؛ تصمیمی که روی کاغذ، منطقی و قابل دفاع به نظر می رسید. اما بازار فولاد جایی بود که اثر واقعی این سیاست، خیلی سریع و بدون تعارف خودش را نشان داد. چون فولاد از آن دسته کالاهایی است که کوچک ترین تغییر در سیاست های ارزی، مستقیم روی قیمت تمام شده اش می نشیند و مجال تطبیق آرام را از بازار می گیرد.

سال ها ارز ترجیحی مثل یک ضربه گیر عمل می کرد. بخشی از هزینه های تولید، مواد اولیه و حتی قیمت گذاری نهایی، با یک نرخ دستوری کنترل می شد و بازار تا حدی از شوک های ارزی دور می ماند. با حذف این ارز، آن ضربه گیر کنار رفت و واقعیت های پنهان شده، یکباره وارد معادلات قیمت شدند. نتیجه اش هم چیزی نبود جز جابجایی ناگهانی کف قیمت فولاد.

بازار آهن از این تصمیم غافلگیر شد، نه به خاطر اصل حذف ارز ترجیحی، بلکه به خاطر زمان و نحوه اجرای آن. فعالان بازار انتظار داشتند این تغییر یا تدریجی باشد یا حداقل با سیاست های جبرانی همراه شود. اما آنچه اتفاق افتاد، یک تغییر سریع در مبنای قیمت گذاری بود که بلافاصله خودش را در بورس کالا و بعد در بازار آزاد آهن نشان داد.

از نگاه دیگر، حذف ارز ترجیحی یعنی پایان دوره ای که قیمت فولاد تا حدی از نرخ واقعی ارز فاصله داشت. حالا دیگر قیمت ها باید با دلار تجاری محاسبه شوند؛ دلاری که نه حمایتی است و نه قابل پیش بینی در کوتاه مدت. همین موضوع باعث شد بازار وارد فازی شود که در آن، معامله گر و تولیدکننده هر دو با احتیاط بیشتری حرکت می کنند و تصمیم ها محافظه کارانه تر می شود.

نکته اینجاست که فولاد فقط یک کالای صنعتی نیست. صنایع مادر روی آن سوارند و هر تغییر قیمتی، اثرش را به کل زنجیره منتقل می کند. وقتی ارز ترجیحی حذف شد، هزینه های سرکوب شده تولید مثل انرژی، حمل و نقل و تامین مواد اولیه، فرصت پیدا کردند خودشان را در قیمت نهایی نشان دهند. به همین دلیل، بازار خیلی زود فهمید با یک تغییر مقطعی طرف نیست، بلکه با یک تصمیم ساختاری روبه رو شده است.

در نهایت، حذف ارز ترجیحی بازار فولاد را وارد مسیری کرد که برگشت از آن ساده نیست. تصمیمی که شاید در سطح کلان اقتصادی قابل توجیه باشد، اما در سطح بازار آهن، به معنای شروع دوره ای جدید است؛ دوره ای که در آن قیمت ها واقعی تر شده اند، اما ریسک، نوسان و حساسیت بازار هم به شکل محسوسی افزایش پیدا کرده است.

چرا افزایش قیمت شمش فولاد بی سابقه است؟

بازار فولاد بارها افزایش قیمت دیده، اما این بار داستان فرق دارد. ماجرا فقط بالا رفتن عدد قیمت شمش فولادی نیست؛ مساله این است که بازار بدون مقدمه، با یک تغییر ناگهانی روبه رو شد. وقتی قیمت پایه شمش در بورس کالا یکباره بیش از 11 درصد بالا می رود، یعنی زمین بازی عوض شده، نه فقط تابلوی قیمت ها.

آنچه این افزایش را متفاوت می کند، زمان بندی آن است. بازار نه در اوج تقاضا بود، نه پروژه های عمرانی در فصل شلوغ کار قرار داشتند. با این حال، قیمت شمش جهش کرد. این یعنی افزایش قیمت از دل واقعیت هزینه ها آمده، نه از هیجان خرید یا کمبود عرضه. وقتی هزینه تولید بالا می رود، بازار حتی در شرایط رکود هم ناچار به واکنش می شود.

نکته مهم اینجاست که با حذف ارز ترجیحی، شمش فولادی دیگر با عددهای حمایتی حساب نمی شود. حالا پای دلار تجاری وسط است؛ دلاری که نوسان دارد و هر روز پیام تازه ای به بازار می دهد. این تغییر، مثل برداشتن ترمز دستی بود. هزینه هایی که سال ها جمع شده بودند، یکباره خودشان را در قیمت نشان دادند و اجازه ندادند بازار آرام آرام تطبیق پیدا کند.

در این میان، فشار از چند سمت هم زمان وارد شد. مواد اولیه گران تر شد، انرژی هزینه بیشتری روی دست تولیدکننده گذاشت، حمل و نقل دیگر با نرخ های قدیمی جلو نرفت و در نهایت، تولیدکننده دید با قیمت های قبلی عملا در حال ضرر دادن است. وقتی چند فشار با هم وارد می شوند، نتیجه اش یک اصلاح آرام نیست؛ یک جهش ناگهانی است، درست همان چیزی که بازار تجربه کرد.

رفتار بازار هم نشان می دهد با یک موج گذرا طرف نیستیم. نه عرضه متوقف شد، نه معامله خوابید، نه بازی روانی شکل گرفت. قیمت بالا رفت چون چاره ای جز بالا رفتن نداشت. تولیدکننده ای که شمش را گران تر می خرد، نمی تواند محصول نهایی را با نرخ دیروز بفروشد، حتی اگر دلش بخواهد بازار آرام بماند.

بی سابقه بودن این افزایش، دقیقا همین جا معنا پیدا می کند. بازار فولاد وارد مرحله ای شده که دیگر به عقب نگاه نمی کند. کف قیمت جابجا شده و ذهنیت فعالان بازار هم با آن تغییر کرده است. حالا همه می دانند که شمش فولادی دیگر قرار نیست با منطق گذشته قیمت بخورد و این تغییر، چیزی نیست که با چند هفته صبر یا چند خبر آرام کننده، از بین برود.

نقش دلار تجاری بانک مرکزی در فرمول جدید قیمت گذاری

ورود دلار تجاری بانک مرکزی به فرمول قیمت گذاری فولاد، شاید روی کاغذ فقط یک تغییر عددی به نظر برسد، اما در عمل، نگاه بازار را به قیمت ها عوض کرده است. تا قبل از این، قیمت شمش و محصولات فولادی تا حدی با نرخ هایی محاسبه می شد که فاصله مشخصی با واقعیت بازار ارز داشت. حالا این فاصله برداشته شده و قیمت فولاد مستقیم به عددی گره خورده که هر روز نفس بازار را تحت تاثیر قرار می دهد.

دلار تجاری فقط یک نرخ نیست؛ یک پیام است. پیامی که می گوید دوران قیمت گذاری حمایتی برای فولاد تمام شده و بازار باید خودش را با شرایط واقعی اقتصاد تطبیق دهد. وقتی قیمت شمش بر پایه دلار تجاری محاسبه می شود، دیگر جایی برای تفسیرهای خوش بینانه باقی نمی ماند. اگر ارز بالا برود، فولاد هم بالا می رود؛ اگر ارز آرام بگیرد، بازار آهن هم فرصت نفس کشیدن پیدا می کند. رابطه شفاف شده، اما همین شفافیت، نوسان را هم به همراه آورده است.

از نگاه بازاری، تفاوت اصلی دلار تجاری با ارز ترجیحی در قابل پیش بینی نبودن آن است. ارز ترجیحی، هرچند پر ایراد، اما تا حدی ثبات ایجاد می کرد و بازار می دانست با چه عددی طرف است. دلار تجاری اما تابع عرضه و تقاضاست و هر خبر سیاسی یا تصمیم پولی می تواند آن را جابجا کند. همین موضوع باعث شده بازار فولاد سریع تر واکنش نشان دهد و فاصله بین تغییر نرخ ارز و تغییر قیمت آهن به حداقل برسد.

نکته دیگری که باید در نظر داشت این است که با ورود دلار تجاری، حاشیه امن تولیدکننده هم کوچک تر شده است. تولیدکننده ای که امروز مواد اولیه را با یک نرخ می خرد، مطمئن نیست هفته بعد همان شرایط را داشته باشد. این نااطمینانی، قیمت گذاری را محافظه کارانه تر می کند و باعث می شود تولیدکننده برای جلوگیری از زیان، نرخ ها را با احتیاط رو به بالا تنظیم کند.

در نتیجه، بازار آهن وارد فازی شده که در آن، قیمت ها بیشتر از گذشته واکنشی شده اند. دیگر خبری از تاخیرهای چند هفته ای نیست. تغییر در سیاست های ارزی یا تصمیم های بانک مرکزی، خیلی زود خودش را در تابلوهای قیمت نشان می دهد. از همین جاست که فعالان بازار می گویند نقش دلار تجاری فقط در عدد قیمت خلاصه نمی شود؛ این نرخ، رفتار بازار فولاد را تغییر داده و آن را حساس تر، سریع تر و کم حوصله تر از گذشته کرده است.

در یک کلام، دلار تجاری بانک مرکزی، فولاد را از یک بازار نیمه کنترل شده بیرون کشیده و وارد زمین بازی واقعی اقتصاد کرده است. زمینی که قواعدش شفاف تر است، اما ریسک و نوسان هم در آن پررنگ تر دیده می شود. همین تغییر، یکی از اصلی ترین دلایلی است که باعث شده افزایش قیمت های اخیر، برای بازار آهن جدی تر و ماندگارتر به نظر برسد.

واکنش فوری بازار؛ افزایش قیمت نوردکاران

اولین جایی که اثر افزایش قیمت شمش فولادی خودش را نشان داد، بخش نورد بود. نوردکاران همیشه نزدیک ترین فاصله را با قیمت شمش دارند و به همین دلیل، تغییرات این بخش معمولا با تاخیر همراه نیست. این بار هم فاصله بین رشد قیمت در بورس کالا و اصلاح نرخ محصولات نهایی فولادی به حداقل رسید؛ طوری که بازار تقریبا بدون مکث واکنش نشان داد.

از نگاه بازاری، این واکنش نه عجولانه بود و نه غیرمنتظره. حاشیه سود نوردکاران مدت هاست تحت فشار قرار دارد و فضای مانور زیادی برای جذب شوک جدید باقی نمانده است. وقتی شمش گران می شود، نوردکار عملا انتخاب های محدودی دارد؛ یا باید قیمت فروش را اصلاح کند، یا تولید را کاهش دهد. مسیر اول، هرچند برای بازار تلخ تر است، اما در عمل تنها راه ادامه کار محسوب می شود.

نکته قابل توجه اینجاست که افزایش قیمت میلگرد، قیمت تیرآهن و سایر مقاطع فولادی از جنس سودجویی نبود. رفتار بازار نشان داد که نوردکاران بیشتر در حالت دفاعی عمل کردند تا تهاجمی. اصلاح قیمت ها به اندازه ای انجام شد که هزینه های جدید پوشش داده شود و چرخه تولید از حرکت نایستد. همین موضوع باعث شد بازار آزاد آهن، خیلی سریع خودش را با شرایط تازه هماهنگ کند.

در این میان، واکنش خریداران هم قابل تامل بود. خریداران خرد و پروژه های عمرانی که انتظار افزایش پلکانی قیمت را داشتند، با یک تغییر سریع روبه رو شدند. فاصله کم بین خبر و عمل، فرصت تصمیم گیری را کوتاه کرد و بسیاری را به سمت خریدهای محتاطانه یا حتی تعویق معامله سوق داد. بازار وارد فضایی شد که در آن، تصمیم ها سریع تر اما محافظه کارانه تر گرفته می شود.

رفتار معاملات نشان می دهد نوردکاران تلاش کردند بازار را بیش از حد ملتهب نکنند، اما واقعیت هزینه ها اجازه نداد قیمت ها ثابت بماند. وقتی شمش فولادی با نرخ جدید وارد خط تولید می شود، محصول نهایی هم ناچار است با همان منطق قیمت بخورد. این زنجیره، جایی برای مکث ندارد و به همین دلیل، واکنش نوردکاران به افزایش قیمت، هم سریع بود و هم اجتناب ناپذیر.

در نهایت، این واکنش فوری یک پیام روشن برای بازار داشت: دوره تاخیر در انتقال هزینه ها تمام شده است. بازار فولاد حالا به شکلی عمل می کند که هر تغییر در بالادست، خیلی زود به پایین دست می رسد. پیامی که شاید خوشایند خریدار نباشد، اما واقعیت جدیدی است که بازار آهن با آن وارد فاز تازه ای شده است.

اثر دومینویی حذف ارز ترجیحی بر مسکن، پروژه های عمرانی و مصرف کننده نهایی

حذف ارز ترجیحی از بازار فولاد، فقط یک تغییر در قیمت آهن نبود؛ این تصمیم مثل یک موج دومینویی، از بالادست زنجیره شروع شد و آرام آرام به بخش هایی رسید که مستقیم با مسکن و زندگی روزمره مردم در ارتباط هستند. وقتی پایه قیمت فولاد تغییر می کند، اثرش مقطعی و محدود نمی ماند و مرحله به مرحله خودش را نشان می دهد:

1. افزایش مستقیم هزینه ساخت و ساز
   با رشد قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع فولادی، اولین جایی که تحت فشار قرار گرفت، هزینه ساخت بود. فولاد یکی از اصلی ترین اجزای اسکلت ساختمان است و تغییر قیمت آن، خیلی سریع روی عدد نهایی پروژه اثر می گذارد. سازنده ای که قرارداد را با برآوردهای قبلی بسته، حالا با واقعیتی روبه روست که هزینه تمام شده پروژه اش بالاتر از چیزی است که تصور می کرد.
2. به هم خوردن محاسبات پروژه های عمرانی
   در پروژه های عمرانی، به ویژه پروژه های بزرگ و زمان بر، افزایش قیمت آهن فقط یک هزینه اضافه نیست؛ بلکه کل ساختار مالی پروژه را به هم می زند. بسیاری از این پروژه ها با بودجه های مشخص و از پیش تعیین شده جلو می روند و وقتی قیمت فولاد بالا می رود، یا باید منابع مالی جدید تامین شود یا پروژه با کندی، تعویق یا حتی توقف مواجه می شود.
3. انتقال فشار به قیمت مسکن
   وقتی هزینه ساخت بالا می رود، این افزایش دیر یا زود به قیمت مسکن منتقل می شود. سازنده نمی تواند افزایش هزینه را برای مدت طولانی جذب کند و در نهایت، این فشار در قیمت فروش واحدها خودش را نشان می دهد. به همین دلیل، رشد قیمت آهن یکی از عواملی است که به شکل غیرمستقیم اما موثر، بازار مسکن را تحت تاثیر قرار می دهد.
4. کاهش قدرت تصمیم گیری خریداران و سازندگان
   نوسان و افزایش قیمت فولاد، فضای تصمیم گیری را برای سازندگان و حتی خریداران مصرفی سخت تر می کند. سازنده برای شروع پروژه جدید مردد می شود و خریدار هم با تردید بیشتری وارد بازار می شود. این بلاتکلیفی، سرعت گردش معاملات را کاهش می دهد و بازار را محتاط تر از قبل می کند.
5. رسیدن اثر افزایش قیمت به مصرف کننده نهایی
   در نهایت، این زنجیره به مصرف کننده نهایی می رسد. افزایش قیمت مسکن، بالا رفتن هزینه تعمیرات، و گران تر شدن کالاهایی که به فولاد وابسته اند، بخشی از پیامدهای این تغییر است. به همین دلیل، حذف ارز ترجیحی فقط یک تصمیم اقتصادی در سطح کلان نیست؛ تصمیمی است که اثرش، مستقیم و غیرمستقیم، وارد زندگی روزمره مردم می شود و احساس می شود.

آیا این افزایش قیمت ادامه دار است؟

سوالی که این روزها تقریبا در همه گفت و گوهای بازار آهن شنیده می شود همین است؛ آیا این موج افزایش قیمت فولاد یک اتفاق مقطعی است یا باید آن را شروع یک مسیر جدید دانست. بررسی رفتار بازار نشان می دهد آنچه امروز دیده می شود، بیشتر شبیه یک اصلاح ساختاری است تا یک جهش کوتاه مدت که با چند روز آرامش برگردد.

وقتی مبنای قیمت گذاری تغییر می کند، انتظار بازگشت سریع قیمت ها به شرایط قبل چندان واقع بینانه نیست. حذف ارز ترجیحی باعث شده قیمت فولاد به شکل مستقیم به دلار تجاری وابسته شود و همین وابستگی، بازار را وارد فازی کرده که ثبات در آن شکننده تر از گذشته است. تا زمانی که سیاست ارزی جدید پابرجاست، قیمت ها هم ناچارند با همین منطق جلو بروند.

از نگاه بازاری، تفاوت این دوره با موج های قبلی در همین نکته است که بازار دیگر منتظر دخالت های کوتاه مدت نیست. فعالان بازار می دانند وقتی کف قیمت آهن جابجا می شود، برگشت به عقب فقط با تغییر جدی در سیاست های پولی یا ارزی ممکن است؛ تغییری که فعلا نشانه روشنی از آن دیده نمی شود. به همین دلیل، رفتار خرید و فروش بیشتر بر پایه احتیاط و پیش بینی ریسک شکل گرفته است.

عامل دیگری که ادامه دار بودن این روند را تقویت می کند، هزینه های تولید است. حتی اگر نوسانات ارزی برای مدتی آرام بگیرد، هزینه هایی مثل انرژی، حمل و نقل و تامین مواد اولیه به سادگی کاهش پیدا نمی کنند. تولیدکننده ای که با این هزینه ها کار می کند، نمی تواند قیمت ها را به سطح قبلی برگرداند، مگر اینکه فشارها از چند جهت به طور هم زمان کاهش پیدا کند.

در کنار این موارد، نباید نقش متغیرهای کلان اقتصادی را نادیده گرفت. نوسانات ارز، تصمیم های پولی، وضعیت نقدینگی و حتی تحولات سیاسی، همه عواملی هستند که حالا مستقیم تر از گذشته روی بازار آهن اثر می گذارند. بازار فولاد وارد مرحله ای شده که در آن، واکنش ها سریع تر و پیش بینی ها سخت تر شده است.

در مجموع، آنچه امروز در بازار دیده می شود، بیشتر به آغاز یک دوره جدید شباهت دارد تا پایان یک شوک گذرا. شاید سرعت افزایش قیمت در مقاطعی کمتر شود، اما تا زمانی که ساختار قیمت گذاری بر پایه واقعیت های اقتصادی شکل گرفته، انتظار کاهش محسوس قیمت ها چندان منطقی نیست. بازار آهن مسیر تازه ای را شروع کرده و فعالان این بازار، چه بخواهند چه نه، باید خودشان را با این واقعیت جدید تطبیق دهند.

برای داشتن خریدی آگاهانه و انتخاب مقطع فولادی متناسب با نیاز پروژه، بهره‌مندی از مشاوره تخصصی امری ضروری است، کارشناسان مجرب و حرفه‌ای ما در آهن اینجا با تسلط کامل بر بازار آهن و شناخت دقیق نیازهای فنی، آماده‌اند تا مشاوره‌ای سودمند و کاربردی به شما ارائه دهند. این مشاوره به شما کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتر، انتخابی دقیق‌تر و اقتصادی‌تر داشته باشید.